جهت دسترسی به کاربرگه ی زیر، از این لینک استفاده کنید. http://dl.pgu.ac.ir/handle/Hannan/160696
Title: سردية الحكاية الشعريّة في قصائد سليمان العيسى الطّفوليّة وفقاً لمنهج بروب
Authors: مهتاب دهقان
Keywords: شعر معاصر کودک، روایت، پراپ، شخصیت، سلیمان عیسی;الشّعر الطفو ّلي الحديث، السّرد، بروب، الشّخصيّة، سليمان العيسی
Issue Date:  99
Abstract: در ادبیات معاصر، روايت از علوم نوپایی به شمار می‌آید که از نیمۀ دوم قرن بیستم وارد حوزۀ ادبیات و نقد ادبی شد. بدین ترتیب از میانۀ این قرن، بسیاری از ناقدان و پژوهشگران به بررسی متون متعدد از دیدگاه نقد روایی پرداختند. در میان این پژوهشگران در حوزۀ روایت، ولادیمیر پراپ (1895-1970م)، پژوهشگر ساختارگرای روسی، روش ریخت‌شناسی نوینی ارائه می‌دهد که در آن به بررسی شخصیّت‌ها و کُنش آن‌ها می‌پردازد. شخصیت به عنوان یکی از اصلی‌ترین و مهم‌ترین عناصر روایت به شمار می‌آید که در بسیاری از متون شعری و نثری مختلف به کار می‌رود. از میان شاعرانی که انواع مختلف شخصیت در آثارشان مشاهده می‌شود، می‌توان به شاعر سوری سلیمان عیسی اشاره کرد. وي با دارا بودن چندین مجموعۀ شعر کودک، طلایهدار شاعران کودک در سرزمین‌های عربی و به ویژه در سوریه است. بدین ترتیب هدف ما در این پژوهش، با توجه به اهمیت آثار کودکانه به ویژه شعر کودک، کشف زوایای پنهان آن به عنوان یکی از مهم‌ترین شاخه‌های ادبیات معاصر و به طور مشخص بررسی شعر سلیمان عیسی از منظر نقد روایی است. در این پژوهش با ذکر مباحث نظری و تعریفهای مورد نیاز دربارۀ اصطلاحات و مفاهیمی نظیر ادبیات کودک، روایت و روایت‌شناسی، مقدمات مورد نیاز پژوهش فراهم آمده و در دو فصل بعد با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر روش پراپ، شعر سلیمان عیسی بررسی شده است. در نهایت پس از طرح چند سوال -از جمله دربارۀ مهم‌ترین عنصر روایی در شعر سلیمان عیسی و چگونگی به کارگیری آن، نقش شاعر در پیشرفت شعر کودکانه و نقش وی در انتقال تفکر پیشرفت به ذهن کودک، و همچنین دربارۀ امکاناتی که روش ریخت‌شناسی پراپ برای بررسی متون شعری کودکانه در اختیار ما قرار می‌دهد- که در سه فصل آن‌ها را بررسی کردیم، نتایج زیر به دست می‌آید: شخصیت مهم‌ترین عنصر روایی در شعر سلیمان عیسی بوده که شاعر این عنصر را به صورت‌های مختلف پویا و ایستا و مانند آن به کار می‌گیرد. وی به کمک تکنیک‌های روایت معاصر شعرش را مورد پذیرش کودکان قرار داده و با این شیوه در صدد القای تفکر پیشرفت به آنان برمی‌آید. روش مرتب پراپ ما را در بررسی هرچه بهتر اشعار روایی سلیمان عیسی یاری می‌کند؛ چنان که پس از بررسی قصاید می‌بینیم، در هر سرود، شخصیتی جدید به عنوان شخصیت اصلی وجود دارد که با گروهی از خویشکاری‌های تکرار پذیر داستان را جلو می‌برد. إنّ السّرد في الأدب الحديث يعدّ من العلوم الجديدة التي ظهرت خلال منتصف القرن العشرين ودخل مجال الأدب والنّقد الأدبي. إذن نجد كثيراً من النّقاد والباحثين في مجال الأدب تطرّقوا إلى دراسة النّصوص المختلفة من منظار النّقد السّردي. نرى من بين هؤلاء الباحثين، فلاديمير بروب، الباحث الشّكلانيّ الرّوسيّ الّذي في منهجه المورفولوجي في قصص العجيبة الرّوسيّة يتطرّق إلى دراسة الشّخصيّات ووظائفها المختلفة. الشخصيّة باعتبارها إحدى عناصر السّرد الأصليّة الهامّة تُستعمل في النّصوص النّثريّة والشّعريّة بأشكال وأقسام مختلفة. من بين الشّعراء الّذين استخدموا هذه الشّخصيّات في آثارهم، نستطيع أن نذكرَ الشّاعر السّوري سليمان العيسى، الّذي نراه في طليعة تلك الشّعراء في الوطن العربي وله كثيرٌ من المجموعات الشّعريّة الطّفوليّة. فنحن في هذه الرّسالة موجّهاً إلى أهميّة النّتاجات الطّفوليّة خاصّة شعر الأطفال، نهدف إلى دراسة شعر سليمان العيسى من منظار النّقد السّرديّ. إذن الدّراسة هذه تتطرّق إلى شعره وفقاً للضّرورة التي يحدّدها لنا الشّعر الطّفولي والتعرّف عليه وعلى زواياه الخفيّة كأحد فروع الأدب الحديث. في هذه الرّسالة بعد ذكر المقدّمات والتّعاريف الهامّة المتعلّقة بالبحث حول أدب الأطفال والسّرد والسّرديّة في الفصل الأوّل، تطرّقنا في الفصلين التّاليين، وفقاً للمنهج الوصفيّ-التّحليلي واعتماداً على منهج بروب، إلى البحث والدّراسة حول شخصيّات الموجودة في شعر العيسى وكيفيّة استخدامها وتوزيع الوظائف المختلفة بين هذه الشّخصيّات. نحن خلال هذه الدّراسة ذكرنا عدة أسئلة حول أبرز عنصر من عناصر السّرد في نتاجات الشّاعر وكيفيّة استخدامه، ودور الشّاعر في تقدّم الشّعر الطّفولي ودوره في نقل فكرة التّقدم إلى الأطفال، وأيضاً حول الإمكانيّات التي يعطينا منهج بروب المورفولوجي لدراسة النّصوص الشّعريّة الطّفوليّة. فحصلنا على عدة نتائج منها: إنّ الشّخصيّة هي أهمّ عنصر من عناصر السّرد في شعر العيسى وهو يستخدم هذا العنصر بأشكال مختلفة؛ متطوّرة حيّة أو جامدة ثابتة. فهو بمساعدة تقنيّات السّرد الحديث، يجعل شعره مقبولاً لدى الأطفال وبهذا الطّريق يحاول نقل فكرة التّقدّم إليهم. إنّ المنهج المنتظم الرّتيب الّذي يعرّف لنا فلاديمير بروب، يعطينا رؤية جيّدة وجديدة لدراسة القصص والحكايات المختلفة؛ إذ نحن نرى دائماً شخصيّة أصليّة إيجابيّة خلال كلّ قصّة تتقدّم القصّة بوظائف متكرّرة وترافقها شخصيّات أخرى أو تقابلها في هيئة شخصيّة سلبيّة كالشّرّير.
Description: پایان‌نامه کارشناسی ارشد در رشته زبان و ادبیات عربی
URI: http://dl.pgu.ac.ir/handle/Hannan/160696
Other Identifiers: T1752
Type Of Material: Thesis
Appears in Collections:Arabic Language & Literature زبان و ادبیات عرب

Files in This Item:
File SizeFormat 
T1752.pdf3.37 MBAdobe PDFDownload


تمامی کاربرگه ها در کتابخانه ی دیجیتال حنان به صورت کامل محافظت می شوند.